Maatregelen in geval van overstromingen
In geval van overstroming in een bibliotheek of een archiefdepot is het nuttig onmiddellijk beroep te doen op een restaurator om de geschikte maatregelen te treffen.
Vochtige of door water doordrongen documenten moeten vlug bevroren worden, binnen de 36 à 48 u, in plastieken zakken van 30 x 40 cm met een doorsnede liefst lager dan 5 cm. De bevriezing moet op de laagst mogelijke temperatuur (lager dan - 22° C.) gebracht worden om de vorming van grote ijskristallen te vermijden die het materiaal zouden kunnen verzwakken. Slachthuizen of supermarkten met bevriezingsinstallaties op grote schaal moeten gecontacteerd worden.
Deze bevriezing heeft als doel de ontwikkeling van microorganismen te vermijden. Dank zij deze bevriezing mogen op meer rustige wijze de maatregelen genomen worden om het beschadigde materiaal te redden en ook om de bevroren natte documenten te behandelen zelfs maanden na de ramp.
De bevroren voorwerpen worden dan behandeld door lyofilisatie waarmee het ijs rechtstreeks wordt verdampd zonder door de vloeistoffase te moeten gaan.
Sporen blijven nochtans over op boeken of documenten behandeld door lyofilisatie: vervorming van het papier en de boekbanden, diffusie en migratie van in water oplosbare inkten en kleuren.
Er bestaat alleen maar één instelling in België om dergelijke behandelingen te kunnen uitvoeren: het "Centre Spatial de Liège" (CSL), Industrieel Park van Sart-Tilman te Angleur (Dhr M. Henrist 041 / 67 66 68). Dit Onderzoekingscentrum hangt rechstreeks af van de Université de Liège. De prijs wordt geraamd in functie van het aantal te behandelen documenten en de tijd van de behandeling.
Pirard, Th., Le sauvetage d'archives noyées..., dans Athena. Le mensuel du développement technologique, 110 (1995), p. 413 - 414.
Pyens-Rigo, P. et Henrist, M., Cas exemplaire de sauvetage par lyophilisation d'archives inondées, dans Janus. Revue archivistique, 1 (1993), p. 82 - 91.
(Uitreksel van "La Route du Papier Info", n° 4, october 1995)
© La Route du Papier