Nieuws uit massaontzuring
In december 1993 heeft de vennootschap Akzo Chemical Co. definitief de ontwikkeling opgegeven van de behandeling op basis van diethylzink (DEZ), een gasvormig massaontzuringssysteem. Op de Amerikaanse markt blijft nog slechts de Preservation Technologies, Inc. (PTI) maatschappij, met haar Bookkeeper system. Het gaat om een behandeling op basis van magnesiumoxyde. Met dit nieuwe procédé kan men ook dokumenten manueel behandelen.
Dit systeem werd door een onafhankelijk laboratorium (Institute of Paper Science and Technology, Atlanta) beproefd voor de Library of Congress (LOC). Het resultaat ervan werd op het einde van verleden jaar uitgegeven 1. De uitslagen voldoen aan al de eisen van de LOC. De Bookkeeper behandeling werd al getoetst in een vergelijkende studie van massaontzuringsbehandelingen op het KIK (Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium). De uitslagen ervan werden in 1992 uitgegeven 2. Er werd dan vastgesteld dat dit procédé doeltreffend en zonder gevaar was.
Sindsdien werd de Bookkeeper-behandeling verscheidene malen verbeterd o.a. voor wat de behandelingseenheid betreft die achtereenvolgens Bookkeeper I, II en nu Bookkeeper III genoemd werd, een behandelingseenheid die 100 000 boekdelen per jaar kan behandelen. Acht boeken met maximum dimensies van 30.5 x 22.9 x 6.4 cm kunnen samen behandeld worden in een cyclus van twee uur. Preservation Technologies, Inc. voert regelmatig proeven uit voor bibliotheken tegen een prijs van 8 $ per boek (+ port) en met een maximum van 6 boeken.
In Europa werd een nieuwe massaontzuringsbehandeling op punt gesteld door onderzoekers van het Battelle Instituut in Duitsland. Die methode is op basis van dubbel alkoxyden van magnesium en titanium opgelost in een siloxaan. Dit produkt laat een neerslag van magnesiumcarbonaat en -oxyde in het papier na. Sinds juli 1994 werd een massaontzuringseenheid gestart in de Duitse bibliotheek (Deutsche Bücherei) te Leipzig met een vermogen van 150 000 boeken per jaar. De ontzuringsbehandeling kan alleen op grote schaal uitgevoerd worden. De boeken worden eerst gedroogd, dan onder vacuüm met de oplossing doordrongen en dan weer gedroogd 3.
Voor wat massaontzuring betreft moet nog vermeld worden dat verscheidene systemen oplossingen op basis van CFK (chloorfluoorkoolstofverbindingen) of WCFK (waterstofchloorfluoorkoolstofverbindingen)4 gebruikten of nog(?) gebruiken.
De Europese Gemeenschap heeft een nieuwe verordening uitgegeven omtrent produkten die gevaarlijk zijn voor de ozoonlaag. Vanaf 1 januari 1996 zal het gebruik van waterstofchloorfluoorkoolstofverbindingen zoals bv de WCFK 141 of 141b verboden worden "in spuitbussen en als oplosmiddel voor het gebruik in niet gesloten ruimten"5.
Het oplosmiddel van Bookkeeper is op basis van perfluooralkanen en bevat dus geen CFK of WCFK. Dit oplosmiddel stemt dus overeen met de nieuwe Europese verordening.
1. An Evaluation of the Bookkeeper Mass Deacidification Process, Technical Evaluation Team Report for the Preservation Directorate, Library of Congress, Pittsburgh, October 1994.
2. Liénardy, A. en Van Damme, Ph. Massaontzuring, Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium, 1992, 248 pagina's.
3. Wittekind, J., The Battelle Mass Deacidification Process: A New Method for Deacidifying Books and Archival Materials in Restaurator, 15 (1994), p. 189 - 207.
4. Bijvoorbeeld bij de Archives nationales du Canada en bij de Centre de Sablé in Frankrijk.
5. Verordening (CE) n° 3093/94 van de raad van 15 december, uitgegeven in de Officiële krant van de Europese Gemeenschap, 22 december 1994, nr L 333/1-20.
(Uitreksel van "La Route du Papier Info", n° 3, Mai 1995)
© La Route du Papier